डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांना भारत रत्न या भारताच्या सर्वोच्च राष्ट्रीय पुरस्काराने गौरवण्यात आले आहे.
हा पुरस्कार देशासाठी अत्यंत महत्त्वाचं आणि दूरगामी योगदान देणाऱ्या व्यक्तींनाच दिला जातो. म्हणजेच, देशाकडून मिळणारा सर्वात मोठा सन्मान.
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी भारताच्या जडणघडणीत मोलाची भूमिका बजावली. त्यांनी भारताचं संविधान लिहिलं, म्हणजेच भारत देश कसा चालेल, नागरिकांचे हक्क आणि कर्तव्ये काय असतील, याचं नियमपुस्तक तयार केलं.
या संविधानामधून त्यांनी समानतेचा पाया मजबूत केला आणि कायद्याच्या दृष्टीने सर्व नागरिक समान आहेत, हे ठामपणे मांडलं.
त्यांचं काम केवळ कायद्यापुरतं मर्यादित नव्हतं. समाजात जे दुर्बल, वंचित आणि उपेक्षित होते, त्यांना न्याय आणि सन्मानाचं स्थान मिळावं, यासाठी त्यांनी आयुष्यभर प्रयत्न केले. म्हणूनच संपूर्ण भारताने त्यांना एक महान राष्ट्रपुरुष म्हणून सन्मान दिला.
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर मुलांना आणि तरुणांना नेहमी शिक्षणाचं महत्त्व सांगायचे.
ते म्हणायचे —
“शिका.”
कारण शिक्षणामुळे माणूस आत्मनिर्भर बनतो आणि कुणीही त्याला कमी लेखू शकत नाही.
त्यांचा ठाम विश्वास होता की —
“सगळी माणसं समान आहेत.”
कोणी जन्माने मोठा नसतो, कोणी लहान नसतो.
ते हेही सांगायचे —
“अन्याय सहन करू नका.”
पण त्याचबरोबर स्वतःकडूनही कुणावर अन्याय होऊ देऊ नका.
त्यांच्या मते —
“एकत्र राहिलात तर ताकद वाढते.”
संघटित समाज अन्यायाविरुद्ध उभा राहू शकतो.
आणि शेवटी ते नेहमी अधोरेखित करायचे —
“ज्ञान माणसाला माणूस बनवतं.”
ज्ञानाशिवाय व्यक्ती अपुरी राहते.
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी भारतातील अन्यायकारक जातीव्यवस्थेविरुद्ध संघर्ष केला. मागास आणि वंचित समाजघटकांना
- मंदिर प्रवेशाचा हक्क
- पिण्याच्या पाण्याचा हक्क
- आणि राजकीय प्रतिनिधित्व व आरक्षण
मिळवून देण्यासाठी त्यांनी कायदेशीर आणि सामाजिक पातळीवर प्रयत्न केले.
मुलांनो,
आज तुम्ही शाळेत मोकळेपणाने शिक्षण घेत असाल,
पाणी प्यायला कुणाची परवानगी लागत नसेल,
आणि सन्मानाने जगण्याचा अधिकार उपभोगत असाल —
तर त्यामागे डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या विचारांचा आणि कार्याचा मोठा वाटा आहे.
म्हणूनच भारतीय इतिहासात
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचं योगदान
अत्यंत महत्त्वाचं आणि प्रेरणादायी मानलं जातं.
– विद्यावाचस्पति डॉ. अनिल मोकाशी (बालरोगतज्ञ)
एमबीबीएस, एमडी, डीसीएच, एफआयएपी,
पीएचडी (मुलांची वाढ व विकास)
