Children's Stories - Dr. Anil Mokashi

दोन्ही हात नाहीत, तरी नेमबाजीत जगज्जेता

October 9, 2026

LMG–011दोन्ही हात नाहीत, तरी नेमबाजीत जगज्जेता! मॅट स्टुटमन — जिद्दीने लक्ष्य गाठणारा धनुर्धर मॅट स्टुटमन अमेरिकेत जन्मला. जन्मतःच त्याला दोन्ही हात नव्हते. पण त्याने आपल्या पायांनाच हात बनवले. पायांनी जेवायचं. पायांनी लिहायचं. रोजची अनेक कामं पायांनीच करायची. आणि एक दिवस त्याने ठरवलं, आपण धनुर्विद्या शिकायची! धनुष्य हातात धरून बाण मारणं सोपं नसतं. मग हातच नसताना धनुष्यबाण चालवायचा कसा? मॅटने स्वतःची पद्धत शोधली. पायाने धनुष्य धरायचं. पाय आणि खांद्याच्या मदतीने प्रत्यंचा ताणायची. विशेष यंत्रणेच्या साहाय्याने बाण सोडायचा. सुरुवातीला त्यालाही अडचणी आल्या. पण त्याने सराव सोडला नाही. चुका सुधारल्या. पुन्हा पुन्हा प्रयत्न केले. आणि २०१५ साली त्याने तब्बल २८३ मीटर अंतरावरून बाण मारून लक्ष्य भेदलं! हा जागतिक विक्रम गिनीज बुक ऑफ वर्ल्ड रेकॉर्ड्समध्ये नोंदवला गेला. पुढे २०२४ च्या पॅरिस पॅरालिम्पिक स्पर्धेत त्याने सुवर्णपदकही जिंकलं. जन्मतः दोन्ही हात नसलेला मुलगा जगज्जेता धनुर्धर झाला! मॅटच्या आयुष्यात अडचणी नव्हत्या असं नाही. पण अडचणींवर उपाय शोधण्याची त्याची तयारी होती. आपल्यात काय कमी आहे, यापेक्षा आपल्यात जे आहे, त्याचा उपयोग आपण कसा करतो, हे अधिक महत्त्वाचं असतं. संकटं प्रत्येकाच्या आयुष्यात येतात. काहींवर मात करता येते. काहींशी जुळवून घ्यावं लागतं. गरज पडली तर दुसऱ्यांची मदतही घ्यावी लागते. पण प्रयत्न करण्याचं थांबवायचं नसतं. जिद्द म्हणजे संकट नसणं नव्हे; संकट असतानाही पुढे जाण्याचा मार्ग शोधणं! – विद्यावाचस्पति डॉ. अनिल मोकाशी (बालरोगतज्ञ)एमबीबीएस, एमडी, डीसीएच, एफआयएपी,पीएचडी (मुलांची वाढ व विकास)

दोन्ही हात नाहीत, तरी नेमबाजीत जगज्जेता Read Post »

पगार दान करणारे कल्याणसुंदरम

October 6, 2026

दानाची खरी किंमत LMG–010 कल्याणसुंदरम लायब्ररीयन होते. लायब्ररीतल्या पुस्तकांची व्यवस्था पाहणारे. ते तरुण असताना १९६२ साली चीन-भारत युद्ध झाले. कल्याणसुंदरम यांनी गळ्यातली सोन्याची चेन देशासाठी दान केली. पण ती चेन त्यांना वडिलांनी दिली होती. तेव्हा त्यांनी ठरवले, दान करायचे तर स्वतःच्या कमाईतून! कल्याणसुंदरम यांनी लायब्ररीयन म्हणून मिळणारा संपूर्ण पगार दान करायला सुरुवात केली. एक-दोन महिने नाही. एक-दोन वर्षे नाही. तब्बल ३५ वर्षे! स्वतःच्या चरितार्थासाठी त्यांनी हॉटेलमध्ये काम केले. गरजूंना मदत करण्यासाठी ‘अन्बु पालम’ नावाची संस्था चालवली. लोकांकडून देणग्या गोळा केल्या. गरजू माणसांना मदत केली. मुलांनो, तुम्ही मोठेपणी श्रीमंत झालात, तरी भारी भारी गाड्या घेण्यापेक्षा गरजूंना मदत करा. घेणाऱ्यापेक्षा देणारा जास्त सुखी होतो! असे होते, आयुष्यभर पगार दान करणारे लायब्ररीयन कल्याणसुंदरम! भारत सरकारने २०२३ साली त्यांना पद्मश्री पुरस्कार देऊन त्यांच्या कार्याचा सन्मान केला. – विद्यावाचस्पति डॉ. अनिल मोकाशी (बालरोगतज्ञ)एमबीबीएस, एमडी, डीसीएच, एफआयएपी,पीएचडी (मुलांची वाढ व विकास)

पगार दान करणारे कल्याणसुंदरम Read Post »

डोंगरातून रस्ता फोडणारे दशरथ मांझी

September 24, 2026

लहान मुलांना मोठे करणाऱ्या गोष्टी – समंजस, जबाबदार आणि कामाचा माणूस करणाऱ्याLMG–009 — डोंगरातून रस्ता फोडणारे दशरथ मांझी दशरथ मांझी.बिहारमधल्या एका छोट्याशा खेड्यात राहणाराएक गरीब मजूर. ना मोठं शिक्षण. ना पैसा.ना मोठी यंत्रं. ना त्याच्या हाताखाली काम करणारी माणसं. पण त्याच्या गावासमोर उभा होता—एक मोठ्ठा डोंगर! गावात डॉक्टर नव्हते.डॉक्टरकडे जायचं म्हटलं, तर डोंगराला मोठ्ठा वळसा घालून जावं लागायचं. एकदा दशरथ मांझींची पत्नी गंभीर जखमी झाली. तिला उपचारासाठी वेळेत घेऊन जाता आलं नाही. आणि तिचा मृत्यू झाला. मांझींना फार मोठा धक्का बसला. पण त्यांच्या मनात एक विचार आला—हा डोंगर असाच राहिला, तर आज माझ्या बायकोचं झालं… उद्या दुसऱ्या कुणाचं होईल.हे बदललं पाहिजे. पण बदलणार कोण? सरकार? अधिकारी?कुणीतरी दुसरा? दशरथ मांझींनी ठरवलं—“मी!” डोंगरातून रस्ता काढायचाच. लोकांना वाटलं—हा एकटा काय करणार? एवढा मोठ्ठा डोंगर…आणि हा एकटा माणूस! त्याच्याकडे ना JCB.ना bulldozer. ना drilling machine.हातात काय? हातोडा. छिन्नी. आणि प्रचंड जिद्द! ठक्! ठक्! ठक्! दगडावर पहिला घाव.दगड फुटला का? कदाचित नाही. पुन्हा—ठक्! पुन्हा— ठक्! लोक हसायचे. काही जण त्याला वेडा म्हणायचे. पण मांझी दुसऱ्या दिवशी पुन्हा यायचे. हातोडा उचलायचे. छिन्नी घ्यायचे. आणि— ठक्! ठक्! ठक्! एक दिवस. एक महिना. एक वर्ष. दोन वर्षं. पाच वर्षं. दहा वर्षं… आणि तरीही काम सुरूच! मुलांनो, तुम्हाला माहिती आहे, दशरथ मांझी किती वर्षं हा डोंगर फोडत राहिले?बावीस वर्षं! 22 YEARS! हातोडा आणि छिन्नी घेऊन—बावीस वर्षं! आणि शेवटी… जिथे डोंगर होता, तिथे—रस्ता तयार झाला! एका गरीब मजुराने स्वतःच्या दुःखाला फक्त दुःख म्हणून जपून ठेवलं नाही. त्याने त्याच दुःखातून— एक समस्या ओळखली. समस्येवर उपाय ठरवला.आणि उपायासाठी काम करत राहिला. एक दिवस नाही. एक महिना नाही. एक वर्ष नाही.बावीस वर्षं! म्हणून दशरथ मांझींना लोक म्हणू लागले—“Mountain Man!”पण मला त्यांच्या गोष्टीतली सर्वांत मोठी गोष्ट डोंगर वाटत नाही. सर्वांत मोठी गोष्ट होती—त्यांची जिद्द. कारण डोंगर त्यांच्यासमोर उभा होता. पण दशरथ मांझींनी ठरवलं—डोंगर आहे म्हणून थांबायचं नाही. डोंगर आहे म्हणून— रस्ता काढायचा! मुलांनो, आपल्या आयुष्यातही डोंगर येतात.अभ्यास कठीण वाटतो. एखादी गोष्ट जमत नाही. खेळात हरतो. परीक्षेत कमी मार्क पडतात.लोक हसतात. कधी परिस्थिती साथ देत नाही.तेव्हा दोन पर्याय असतात— डोंगराकडे बघत बसायचं…की—आपला रस्ता आपण तयार करायचा! दशरथ मांझींची गोष्ट आपल्याला सांगते मोठा बदल घडवायला, तुम्ही मोठे असण्याची गरज नाही. पण तुमचा निर्धार मोठा असायला हवा. आणि लक्षात ठेवा—डोंगर किती मोठा आहे,यापेक्षा…तुम्ही हातोडा किती वेळा उचलता, हे महत्त्वाचं! – विद्यावाचस्पति डॉ. अनिल मोकाशी (बालरोगतज्ञ)एमबीबीएस, एमडी, डीसीएच, एफआयएपी,पीएचडी (मुलांची वाढ व विकास)

डोंगरातून रस्ता फोडणारे दशरथ मांझी Read Post »

Two young boys in school uniforms smiling outdoors in Baripada, India.

पतंगाचा मांजा आणि मैत्रीचा धागा

September 11, 2026

आरव आणि निरव—दोघे जिवलग मित्र एकत्र शाळेत जायचे. एकत्र अभ्यास करायचे. एकत्र डबा खायचे. एकत्र खेळायचे. पण एक दिवस… पतंगावरून दोघांची हमरीतुमरी झाली! संक्रांतीचा दिवस होता. दोघे गच्चीवर पतंग उडवत होते. आरवचा पतंग— चमकदार निळा! निरवचा— सोनेरी पिवळा! दोन्ही पतंग आकाशात उंच उंच भरारी घेत होते. दोघेही खुशीत होते. पण अचानक— जोराचा वारा आला. दोन्ही पतंग एकमेकांच्या जवळ आले. मांजे एकमेकांत अडकले. आरवने आपला मांजा जोरात खेचला. निरव ओरडला, “अरे! ओढू नकोस. माझा पतंग फाटतोय!” आरवही चिडला. “मग तू माझ्या मध्ये कशाला आलास? तुझा पतंग बाजूला घे!” “मी आलो?” “हो! तूच!” “तूच मध्ये आलास!” “नाही! तू!” एकाने मांजा खेचला. दुसऱ्याने आणखी जोरात खेचला. खेच… खेच… ओढाताण! आणि— फट्! एक पतंग फाटला. मग दुसराही! दोन्ही पतंगांचे तुकडे खाली पडले. क्षणभर दोघेही स्तब्ध. आणि मग… पतंगांचा गुंता संपला. पण— मित्रांचा गुंता सुरू झाला! निरव संतापून आरवच्या अंगावर धावला. “तू माझा नवीन पतंग फाडलास!” आरवही काय ऐकून घेणार? त्याने निरवची गचांडी धरली. “तुझ्यामुळे माझाही पतंग फाटला!” आता पतंग गेले बाजूला. कोणाची चूक? कोण बरोबर? कोण आधी मध्ये आला? यावरून दोघांची हमरीतुमरी सुरू झाली. आता तर मारामारी होणारच… तेवढ्यात— आरवचे आजोबा आले. ते बराच वेळ हे सगळं पाहत होते. ते म्हणाले, “अरेच्या! इथे तर मोठ्ठा accident झालेला दिसतोय!” दोघांनी फाटक्या पतंगांकडे पाहिलं. आजोबा म्हणाले, “दोन पतंगांची टक्कर झाली. दोघांचाही चोळामोळा झाला. पण मला वाटतं… पतंगांपेक्षा मोठा accident दुसरीकडेच झालाय!” दोघे आजोबांकडे पाहू लागले. “तुमच्या— मैत्रीचा!” दोघे गप्प. आजोबा म्हणाले, “पतंग गुंतले तेव्हा तुम्ही काय केलंत?” “मांजा ओढला.” “दोघांनी?” “हो.” “आणि जितका जास्त ओढला…” दोघे म्हणाले— “तितका गुंता वाढला!” “आणि शेवटी?” “दोन्ही पतंग फाटले.” आजोबा हसले. “मग आता तुम्ही एकमेकांशी जितके भांडाल तितकं काय होईल?” दोघे पुन्हा गप्प. आजोबा म्हणाले, “पतंगाचा मांजा असो किंवा मैत्रीचा धागा— ओढाताण केली, तर तुटतो.” मग आजोबांनी जमिनीवर पडलेल्या पतंगांकडे पाहिलं. “आता मला एक सांगा. हे दोन फाटलेले पतंग… एकत्र जोडून… एक नवीन पतंग करता येईल?” दोघांनी पतंगाचे तुकडे उचलले. निळा तुकडा. पिवळा तुकडा. कागद जोडला. चिकटवला. दोघांनी मिळून एक नवीन— निळा-पिवळा रंगीबेरंगी पतंग तयार केला! आता प्रश्न होता— तो उडवणार कोण? आरवने निरवकडे पाहिलं. निरवने आरवकडे. आणि दोघे हसले. “दोघं मिळून!” पतंग पुन्हा आकाशात गेला. यावेळी एकच पतंग होता. पण तो उडवणारे— दोन मित्र होते. आरव म्हणाला, “सॉरी निरव. मी जरा जास्तच चिडलो.” निरव म्हणाला, “मीही सॉरी. मीही तुलाच दोष देत राहिलो.” आणि पुन्हा दोघे पतंग उडवू लागले. मुलांनो, भांडण कुणाचं होत नाही? मित्रांचं होतं. भावंडांचं होतं. घरात होतं. शाळेत होतं. भांडण होणं हीच मोठी समस्या नाही. भांडण झाल्यावर आपण काय करतो— ही खरी गोष्ट आहे. एकमेकांना दोष देत राहिलो… ओरडत राहिलो… ओढाताण करत राहिलो… तर— नात्याचा धागाही तुटू शकतो. पण थोडं थांबलो… एकमेकांचं ऐकलं… आपली चूक मान्य केली… आणि दोघांनी मिळून मार्ग शोधला… तर— गुंताही सुटतो. आणि मैत्रीही टिकते. म्हणून लक्षात ठेवा— पतंगाचा मांजा असो, किंवा मैत्रीचा धागा— ओढाताण केली तर तुटतो; समजून घेतलं तर गुंता सुटतो – विद्यावाचस्पति डॉ. अनिल मोकाशी (बालरोगतज्ञ)एमबीबीएस, एमडी, डीसीएच, एफआयएपी,पीएचडी (मुलांची वाढ व विकास)

पतंगाचा मांजा आणि मैत्रीचा धागा Read Post »

Joyful boy celebrating a soccer win outdoors in Portugal.

स्वातंत्र्य, आराम की कर्तृत्व?

September 4, 2026

LMG–007 —तीन कुत्र्यांची गोष्ट आज मी तुम्हाला… तीन कुत्र्यांची गोष्ट सांगणार आहे. तीन कुत्रे. पण तिघांचं आयुष्य… एकदम वेगळं! पहिला कुत्रा होता—रस्त्यावरचा. भटकणारा. त्याला नावच नव्हतं. त्याची काही खास ओळखही नव्हती. घर नाही. मालक नाही. कुणाचं बंधन नाही. स्वातंत्र्यच स्वातंत्र्य! सगळं जगच त्याच्या मालकीचं! लहर फिरेल तसं उंडारायचं. आपल्यासारख्या भटक्या मित्रांबरोबर फिरायचं. भूक लागली? खायला शोधायचं. मिळालं तर खायचं. नाही मिळालं? उपाशी राहायचं. कुठेही झोपायचं. कुठेही शी करायची. कुठेही तंगडी वर करायची! कोणी विचारणार नाही. कोणी अडवणार नाही. पूर्ण स्वातंत्र्य! पण… सुरक्षितता नाही. नियम नाहीत. दिशा नाही. उद्याचं काय? माहीत नाही. काही भटके कुत्रे गाडीखाली सापडतात. काही दुसऱ्या कुत्र्यांशी भांडून जखमी होतात. काही आजारी पडतात. काही उपाशी राहतात. म्हणजे काय? स्वातंत्र्य होतं… पण त्या स्वातंत्र्याला—दिशा नव्हती. दुसरा कुत्रा होता—पाळीव कुत्रा. त्याला छानसं नाव होतं. छान घर होतं. घरचे त्याची खूप काळजी घ्यायचे. बसल्या जागी खायला. बसल्या जागी प्यायला. आंजारून… गोंजारून… लाड! फोटो! सुवासिक साबणाने आंघोळ! आरामच आराम! त्याला काही करायची गरजच नव्हती. काम नाही. धाम नाही. धावपळ नाही. व्यायाम नाही. जबाबदारी नाही. खायचं… बसायचं… झोपायचं… आणि पुन्हा? खायचं! हळूहळू तो झाला—गलेलठ्ठ! अगडबंब! त्याच्याकडे सगळं होतं. पण त्याच्याकडून—काही करण्याची अपेक्षाच नव्हती. म्हणजे… नुसता आरामही पुरेसा नाही. आणि आता… तिसरा कुत्रा! तो होता—आर्मीचा कुत्रा! त्याची निवड केली होती. तो हुशार होता. चपळ होता. कामसू होता. पण मला सांगा… तो जन्मल्याबरोबर बॉम्ब शोधायला लागला होता का? नाऽऽऽही! त्याला शिकवलं गेलं. त्याला प्रशिक्षण दिलं गेलं. त्याने पुन्हा पुन्हा सराव केला. धावला. व्यायाम केला. शिस्त शिकला. प्रशिक्षकाबरोबर काम करायला शिकला. इतर कुत्र्यांबरोबर काम करायला शिकला. त्याने आपली क्षमता—वाढवली. आणि ती क्षमता—कामासाठी वापरली. तो झाला… हुशार! चपळ! शिस्तबद्ध! शूर! धाडसी! Strong and Stout! त्याने बॉम्ब शोधले. अमली पदार्थ शोधले. धोकादायक माणसांना शोधायला मदत केली. लोकांचे जीव वाचवायला मदत केली. आणि त्याच्या कामाचा—गौरव झाला! आता मला सांगा… पहिल्या कुत्र्याकडे काय होतं? स्वातंत्र्य! दुसऱ्याकडे काय होतं? आराम! आणि तिसऱ्याकडे? प्रशिक्षण! शिस्त! काम! कर्तृत्व! पण… याचा अर्थ स्वातंत्र्य वाईट आहे का? नाही! आराम वाईट आहे का? नाही! स्वातंत्र्यही हवं. आरामही हवा. पण आयुष्य घडवायला… शिकावं लागतं. सराव करावा लागतो. काम करावं लागतं. आणि आपल्या कामाची— जबाबदारी घ्यावी लागते. आपण कुठे जन्माला यायचं… कोणत्या घरात जन्माला यायचं… आपल्याला कोणती परिस्थिती मिळणार… हे सगळं आपल्या हातात नसतं. पण… मिळालेल्या संधीचं काय करायचं? काय शिकायचं? किती सराव करायचा? आपली क्षमता कशी वाढवायची? आणि आपण स्वतःला कसं घडवायचं? यात मात्र—आपलाही वाटा असतो! म्हणून मुलांनो… फक्त वाटेल तसं जगायचं? फक्त आरामात जगायचं? की… शिकायचं… काम करायचं… जबाबदारी घ्यायची… आणि कर्तृत्ववान व्हायचं? तुम्हीच ठरवा. कारण—गोष्ट होती तीन कुत्र्यांची… पण… निर्णय आहे तुमच्या आयुष्याचा. तुम्हीच ठरवा! – विद्यावाचस्पति डॉ. अनिल मोकाशी (बालरोगतज्ञ)एमबीबीएस, एमडी, डीसीएच, एफआयएपी,पीएचडी (मुलांची वाढ व विकास)

स्वातंत्र्य, आराम की कर्तृत्व? Read Post »

A joyful father hugging his children with a "Best Dad Ever" sign.

मुलांसााठी ‘बाबा’, म्हणजे फक्त, ‘त्यांचे बाबा’ असतात.

August 7, 2026

लहान मुलाांना मोठे करणाऱ्या गोष्टी. LMG 003 मुलांसााठी ‘बाबा’, म्हणजे फक्त, ‘त्यांचे बाबा’ असतात. जगासाठी, कितीही मोठे असले, कामात बीझी असले, तरी ‘बाबा’, लहान मुलाांसाठी, फक्त त्यांचे बाबा’ असतात. अमेरीके चे राष्ट्रपती, बराक ओबामा यांना, नोबेल शाांतता पुरस्कार, मिळाला होता. जगातला, तो सर्वात मोठा, सन्मान होता. ते जाण्याची वेळ, येण्याची वेळ, ठरवत होते. पण त्यांची मुलगी, सारा म्हणाली. “बाबा, तुम्ही जाऊच शकत नाही”. “माझ्यालाडक्या कुत्र्याचा, वाढदिवस आहे”. साराला तिच्या, कुत्र्याच्या वाढदिवसाला ‘बाबा’ बरोबर, हवे होते. धाकटी म्हणाली, “आम्हाला शाळेला, सुट्टी आहे. आपणट्रिपला जाऊ. मज्जा करू”. लहान मुलाचां जग, त्यांचं त्यांचं सरळ असतं. बराक ओबामां नी, नोबेल प्राईजपण घेतलं. साराच्या कुत्र्याचा, वाढदिवस पण साजरा केला. आणी संपूर्ण कुटुंबाला घेऊन, ट्रिप पण केली. – विद्यावाचस्पति डॉ. अनिल मोकाशी (बालरोगतज्ञ)एमबीबीएस, एमडी, डीसीएच, एफआयएपी,पीएचडी (मुलांची वाढ व विकास)

मुलांसााठी ‘बाबा’, म्हणजे फक्त, ‘त्यांचे बाबा’ असतात. Read Post »

Dr. Anil Mokashi telling stories to children

महात्मा गांधींजीनी गूळ सोडला त्याची गोष्ट

July 18, 2026

LMG 002 – महात्मा गांधींजीनी गूळ सोडला त्याची गोष्ट. लहान मुलांना मोठे करणाऱ्या गोष्टी समंजस, जबाबदार आणि कामाचा माणूस करणाऱ्या. २. महात्मा गांधींजीनी गूळ सोडला त्याची गोष्ट. महात्मा गांधी यांनी भारत स्वतंत्र केला. इंग्रजांना पळवून लावले. महात्मा गांधी इंग्लंडमध्ये वकिली शिकले. बॅरिस्टर झाले. त्या काळात ते सूट, बूट आणि टाय घालायचे. पण त्यांना आपला देश स्वतंत्र करायचा होता. इंग्रजांना देशाबाहेर घालवायचं होतं. त्यांना देश बदलायचा होता. त्यासाठी गांधीजींनी आधी स्वतःला बदललं. महागडे कपडे सोडले. साधे कपडे घालायला सुरुवात केली. साधं राहिले. साधं जेवले. स्वतःच्या आयुष्यात बदल केला आणि मग देशाला बदलण्याचा प्रयत्न केला. एकदा एक आई आपल्या मुलाला घेऊन गांधीजींकडे आली. ती म्हणाली, “गांधीजी, माझा मुलगा खूप गूळ खातो. तुम्ही त्याला सांगा ना, गूळ कमी खात जा.” गांधीजींनी मुलाकडे पाहिलं आणि म्हणाले, “ठीक आहे. पंधरा दिवसांनी पुन्हा या.” आईला काही समजेना. एवढंसं सांगण्यासाठी पंधरा दिवस कशाला? पण ती काही बोलली नाही. पंधरा दिवसांनी आई मुलाला घेऊन पुन्हा गांधीजींकडे आली. गांधीजींनी मुलाला जवळ बोलावलं. ते म्हणाले,”बाळा, फार गूळ आणि साखर खाऊ नकोस. आरोग्यासाठी ते चांगलं नसतं.” आईला आश्चर्य वाटलं. ती म्हणाली, “गांधीजी, एवढंच सांगायचं होतं, तर मागच्या वेळीच का नाही सांगितलं?” गांधीजी हसले. ते म्हणाले, “कारण त्या वेळी मी स्वतः गूळ खात होतो. माझी गूळ खाण्याची सवय सोडायला मला पंधरा दिवस लागले. मी जे स्वतः करत होतो, ते करू नकोस असं या मुलाला कसं सांगणार?” आधी स्वतः केले. मग दुसऱ्याला सांगितले. – विद्यावाचस्पति डॉ. अनिल मोकाशी (बालरोगतज्ञ)एमबीबीएस, एमडी, डीसीएच, एफआयएपी,पीएचडी (मुलांची वाढ व विकास)

महात्मा गांधींजीनी गूळ सोडला त्याची गोष्ट Read Post »

लहानग्या मॉन्टीचे मोठे स्वप्न

July 10, 2026

LMG–001. लहानग्या मॉन्टीचे मोठे स्वप्न लहान मुलांना मोठे करणाऱ्या गोष्टी – समंजस, जबाबदार आणि कामाचा माणूस. १. लहानग्या मॉन्टीचे मोठे स्वप्न चौथीत शिकणारा छोटासा मॉन्टी रॉबर्ट. एकदा शिक्षिकेनी वर्गात निबंध लिहायला विषय दिला, “मोठेपणी तुम्ही कोण होणार?”कोणी लिहिलं – डॉक्टर. कोणी – इंजिनिअर. कोणी – शिक्षक. कोणी – अधिकारी. मॉन्टीनी मात्र वेगळंच लिहिलं.“मी मोठेपणी २०० घोड्यांच्या तबेल्याचा मालक होणार. त्या घोड्यांसाठी ४०० एकर हिरवंगार कुरण असणार.” शिक्षिकेनी निबंधावर मोठ्ठं ‘नापास’ लिहिलं.त्या म्हणाल्या, “मॉन्टी, तुझे वडील साधे घोड्यांना प्रशिक्षण देतात. तुमची आर्थिक परिस्थितीही साधी आहे. एवढं मोठं स्वप्न खरं होणार नाही. निबंध पुन्हा लिही.” मॉन्टी शांतपणे म्हणाला,“मॅडम, निबंध मी बदलू शकतो… पण माझं स्वप्न सोडणार नाही.” वर्षे लोटली.एके दिवशी त्याच शिक्षिका विद्यार्थ्यांना घोड्यांचा मोठा स्टड फार्म दाखवायला घेऊन गेल्या. फाटकावर नाव होतं—“मॉन्टी रॉबर्ट स्टड फार्म” आत २०० घोडे होते. भोवताली शेकडो एकर हिरवंगार कुरण होतं.शिक्षिका हसल्या आणि म्हणाल्या,“मॉन्टी, बरं झालं… तू तुझं स्वप्न सोडलं नाहीस.” ───“स्वप्न पाहणारे अनेक असतात; स्वप्नासाठी झटणाऱ्यांचीच स्वप्नं पूर्ण होतात.” – विद्यावाचस्पति डॉ. अनिल मोकाशी (बालरोगतज्ञ)एमबीबीएस, एमडी, डीसीएच, एफआयएपी,पीएचडी (मुलांची वाढ व विकास)

लहानग्या मॉन्टीचे मोठे स्वप्न Read Post »

चंद्रयान-३ ची गोष्ट

April 16, 2026

चंद्रावर पोचलेला भारत : Chandrayaan-3 ची गोष्ट भारताचे चंद्रयान-३ चंद्रावर पोचलं — हे तुम्हाला माहीतच असेल. पण काही मूळ प्रश्न पडतात… मानवाने चंद्रावर जायचं तरी कशाला?उत्तर — नवीन गोष्टी समजून घेण्यासाठी आणि विज्ञान पुढे नेण्यासाठी. काय गरज आहे चंद्रावर जायची?उत्तर — पृथ्वी, अवकाश आणि विज्ञान या भविष्यातील महत्त्वाच्या ज्ञानशाखा आहेत. त्या अधिक चांगल्या प्रकारे समजण्यासाठी. भारताने एवढा खटाटोप, एवढा खर्च का करायचा?उत्तर — अवकाश विज्ञानाच्या स्पर्धेत भारत आघाडीवर राहावा म्हणून. स्वतःच्या बळावर विज्ञानात प्रगती करण्यासाठी आणि देशाची उंची वाढवण्यासाठी. आता ऐका चांद्रयान-३ ची रोमांचक गोष्ट… एक छोटं रॉकेट उभं होतं.त्यात भारताची मोठी स्वप्नं होती. स्थान — श्रीहरिकोटा, आंध्र प्रदेश.Satish Dhawan Space Centre मधून. तारीख — १४ जुलै २०२३.सगळे श्वास रोखून पाहत होते… ३… २… १…प्रक्षेपण झालं! रॉकेट आकाशात झेपावलं.वैज्ञानिकांच्या चेहऱ्यावर आनंद होता. पण प्रवास सोपा नव्हता…हळूहळू ते चंद्राजवळ पोहोचत होतं.सगळ्यांचे डोळे स्क्रीनवर खिळले होते. तारीख — २३ ऑगस्ट २०२३.इतिहास घडला. चांद्रयान-३ चंद्रावर उतरलं.तेही दक्षिण ध्रुवाजवळ! भारताने नवा विक्रम केला.सगळे आनंदाने ओरडले —“आपल्या भारताने करून दाखवलं!” We did it… We did it! संपूर्ण जग आश्चर्यचकित झालं.भारताची विज्ञानातील झेप सर्वांना दिसली.परंपरा आणि आधुनिक विज्ञान यांचा सुंदर संगम घडला.भारताची मान उंचावली. या यशामागे अनेक शास्त्रज्ञ होते. S. SomanathP. VeeramuthuvelS. Mohana Kumar त्यांनी रात्रंदिवस मेहनत केली. भारताचे पंतप्रधानNarendra Modiयांनी शास्त्रज्ञांचे अभिनंदन केले. ते म्हणाले —“हे नवीन भारताचे पाऊल आहे.” सगळ्यांच्या डोळ्यांत आनंद होता. भारत माता की जय!वंदे मातरम!जय हिंद! – विद्यावाचस्पति डॉ. अनिल मोकाशी (बालरोगतज्ञ)एमबीबीएस, एमडी, डीसीएच, एफआयएपी,पीएचडी (मुलांची वाढ व विकास)

चंद्रयान-३ ची गोष्ट Read Post »

काश्मीर चे कलम ३७०

April 15, 2026

काश्मीर चे कलम ३७०. भारत स्वतंत्र झाला. इंग्रजांचं राज्य गेलं. भारतातले लोक आनंदात होते. पाकिस्तानने काश्मीर राज्य पाकिस्तानात सामील करून घेण्याचा घाट घातला. निम्मा काश्मीर घेऊन पाकिस्तानी फौजा काश्मीरची राजधानी श्रीनगर पर्यंत आल्या.भारताचे सैनिक सज्ज झाले. त्यांनी धैर्याने लढा दिला. काश्मीरचा काही भाग वाचला. काही भाग पाकिस्तानकडे राहिला. त्या भागाला आज“पाकव्याप्त काश्मीर” म्हणतात. उरलेला काश्मीर भारतात राहिला. पण एक विशेष नियम होता. त्याला म्हणत कलम ३७०.या नियमामुळे काश्मीरला विशेष दर्जा होता.इतर राज्यांपेक्षा वेगळे नियम होते. काही भारतीय कायदे तिथे लागू होत नव्हते.वर्षानुवर्षे तसेच चालले. लोकांच्या मनात प्रश्न होते. “सगळ्यांसाठी एकच नियम का नाही ?”काश्मीरला वेगळा कायदा का. २०१९ साल आले. मोठा निर्णय झाला. भारत सरकारने संसदेत बहुमताने कलम ३७० काढून टाकले. आता काश्मीर पूर्ण भारताचा भाग झाला. सगळे कायदे लागू झाले. श्रीनगरमधील लाल चौक. इथे एके काळी तिरंगा फडकवणे कठीण होते. त्याच लाल चौकात आता अभिमानाने तिरंगा फडकतो. हळूहळू बदल दिसू लागले. शाळा, रस्ते, विकास वाढला. पर्यटक येऊ लागले. लोक आनंदाने फिरू लागले. “एक देश, एक नियम.” “सर्वांना समान अधिकार.” काश्मीर चे कलम ३७० काढून टाकल्याने भारतभर एकता आणि समानतेची भावना वाढली. ठाम आणि निर्णायक निर्णय घेणारा, कायद्याने चालणारा, लोकशाही देश म्हणून भारताने जगात आपली ओळख मजबूत केली. भारत माता की जयवंदे मातरमजय हिंद – विद्यावाचस्पति डॉ. अनिल मोकाशी (बालरोगतज्ञ)एमबीबीएस, एमडी, डीसीएच, एफआयएपी,पीएचडी (मुलांची वाढ व विकास)

काश्मीर चे कलम ३७० Read Post »

अयोध्येचे श्री राम मंदिर : श्रद्धा, इतिहास आणि एकतेची गोष्ट

April 14, 2026

अयोध्येचे श्री राम मंदिर : श्रद्धा, इतिहास आणि एकतेची गोष्ट एक शहर होते — प्राचीन.नाव होते — अयोध्या.इथे श्री रामाचा जन्म झाला.रामायणात त्याचे वर्णन आहे. लोक तिथे दर्शन घेत असत.काळ बदलत गेला.राजे बदलत गेले.अनेक घटना घडल्या.इतिहास गुंतागुंतीचा झाला. लोकांच्या मनात श्रद्धा होती.पण मतभेदही होते. प्रश्न कोर्टात गेला.दीर्घकाळ चालला.शेवटी पाचशे वर्षांनी निर्णय झाला —देशाच्या सर्वोच्च न्यायालयात. त्या जागी मंदिर बांधायचे.इतर ठिकाणी मशीद बांधायची.सर्वांनी निर्णय मान्य केला.शांतता राखली. भव्य मंदिर उभे राहिले. रामलल्ला आता तंबूत नाहीत.ते भव्य मंदिरात विराजमान झाले. सगळ्यांनी आनंद साजरा केला.रामलल्लांची प्रतिष्ठापना झाली.मंदिरात आरती झाली.देशभर दिवे लागले. लोक आनंदात होते. “राम म्हणजे मर्यादा.”आपल्या मर्यादा, लक्ष्मणरेषा ओलांडू नका.कंट्रोल मॅन कंट्रोल. “राम म्हणजे सत्य.”चुकीचं बोलायचं नाही.चुकीचं वागायचं नाही. “राम म्हणजे कर्तव्य.”आपली जबाबदारी, आपलं कर्तव्य नीट पाळायचं. “आपण असे वागलो,तर रामराज्य येईल.” आपला भारत देश मजबूत होईल. प्रभू श्री रामचंद्र की जयभारत माता की जयवंदे मातरमजय हिंद – विद्यावाचस्पति डॉ. अनिल मोकाशी (बालरोगतज्ञ)एमबीबीएस, एमडी, डीसीएच, एफआयएपी,पीएचडी (मुलांची वाढ व विकास)

अयोध्येचे श्री राम मंदिर : श्रद्धा, इतिहास आणि एकतेची गोष्ट Read Post »

भगवान बिरसा मुंडा

March 11, 2026

भारतीय इतिहासाच्या गोष्टी – भगवान बिरसा मुंडा — निसर्गाचा रक्षक, धरती आबा झारखंड–बिहारच्या घनदाट जंगलात, एक मुलगा जन्मला… बिरसा मुंडा! त्याचा पहिला शिक्षक कोण?निसर्ग! जंगल! तिथलं प्रत्येक पान प्रत्येक फूल जमिनीचा प्रत्येक कणकण! नदी म्हणाली— “मी तुझी आई… मला कधी दुखवू नकोस!”झाडं म्हणाली— “आम्ही सावली देतो… आम्हाला कधी तोडू नकोस!”जमीन म्हणाली— “मीच तुझी धरती… तुला माझ्यावर धारण करते. माझ्यावरच तुझं जीवन आहे!” लोक म्हणू लागले—“हा आमचा धरती आबा!”तो जंगलाचा रक्षक,पाण्याचा संरक्षक,आणि जमिनीचा देवदूत. तो राजवाड्यातला राजा नव्हता,पण जनतेच्या मनातला राजा होता.त्याच्या राज्याला सीमा नव्हत्या —जिथे जंगल, तिथे त्याचं हृदय;जिथे माणूस, तिथे त्याचं प्रेम! ते दिवस इंग्रजांच्या अन्यायाचे.जमिनी हिसकावल्या जात,हक्क पुसले जात.बिरसा म्हणाला—“माझ्या लोकांचा, माझ्या निसर्गाचा अपमान मी सहन करणार नाही!” तो आदिवासींना एकत्र आणतो,धैर्य शिकवतो, हक्क सांगतो.गांधीजींच्या सत्याग्रहाच्या १५ वर्षे आधी, त्याने लोकांना अत्याचाराविरुद्ध उभं राहायला शिकवलं! म्हणून इंग्रज त्याचं नाव घेतलं की थरथर कापू लागले …“जंगलाचा सिंह उठला होता… जागा झाला होता!” जनतेला जागं करत होता. इंग्रजानी कपटानी त्याला पकडलं. अटक केलं. जेलमधेच1900 साली विष देऊन संपवलं. पण लोक म्हणाले—“धरती आबा कसे मरतील?ते तर आमच्या हृदयात राहतात… सदैव!” आपल्या राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू म्हणतात—“बिरसा मुंडा आमचा प्रेरणास्रोत आहे.” पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी रांचीच्या विमानतळाला भगवान बिरसा मुंडा विमानतळ असे नाव दिले. “त्यांचा १५ नोव्हेंबर—आज देश ‘जनजातीय गौरव दिन’ म्हणून साजरा करतो.” रांची शहरात त्यांच्या नावानेनवं संग्रहालय, निसर्ग-संवर्धन उपक्रम, आदिवासी गौरव अभियान सुरू केलं. मोदीजी म्हणाले—“बिरसा मुंडांनी देशाला निसर्गाचे मोल शिकवले.” भगवान बिरसा मुंडा म्हणायचा—“निसर्ग आपला देव…त्याचं रक्षण हाच आपला धर्म!” मग मुलांनो…“नदीची काळजी घ्या, झाडांना पाणी द्या, मातीला प्रेम द्या—हेच खरं देशप्रेम!” भगवान बिरसा मुंडा की जय!भारत माता की जय! – विद्यावाचस्पति डॉ. अनिल मोकाशी (बालरोगतज्ञ)एमबीबीएस, एमडी, डीसीएच, एफआयएपी,पीएचडी (मुलांची वाढ व विकास)

भगवान बिरसा मुंडा Read Post »

Children’s Stories